khatam.ac.ir
با حضور معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیس جمهوری؛
همایش ملی «سرمایهگذاری در تولید» در دانشگاه خاتم برگزار شد
تاریخ انتشار: یکشنبه ۲۶ بهمن ۱۴۰۴
سیزدهمین همایش ملی پیشرفت و توسعه علمی کشور با موضوع محوری «سرمایهگذاری در تولید» با حضور معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیس جمهوری و با سخنرانیهای تخصصی کارشناسان و متخصصان این حوزه به میزبانی دانشگاه خاتم در تهران برگزار شد.
به گزارش خبرنگار روابط عمومی و سایت دانشگاه خاتم، سیزدهمین همایش ملی پیشرفت و توسعه علمی کشور با موضوع محوری «سرمایهگذاری در تولید» از سوی شورای انجمنهای علمی ایران روز شنبه 25 بهمنماه با حضور معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیس جمهوری و با سخنرانی کارشناسان و متخصصان این حوزه به میزبانی دانشگاه خاتم در محل سالن آمفی تئاتر برگزار شد.
دکتر مجید قاسمی؛ رئیس دانشگاه خاتم و رئیس شورای انجمنهای علمی ایران در آیین افتتاح این همایش، سرمایهگذاری برای تولید را از مباحث بسیار جدی کشور دانست و گفت: ما اگر نتوانیم میزان سرمایه ناخالص داخلی کشورمان را هر سال مثبت کنیم، به معنای این خواهد بود که هر روز از جیب میخوریم و به معنای این است که تورم و گرانی کماکان تداوم خواهد داشت. واقعیت این است که ما در 10، 11 سال گذشته یک سیر قهقرایی در تشکیل سرمایه ناخالص داخلی داشتهایم.
وی با بیان اینکه بر همین اساس بود که مقام معظم رهبری در پیام نوروزی تاکید خاصی بر سرمایهگذاری برای تولید داشتند، برگزاری پیشهمایش این رویداد بلافاصله پس از نامگذاری سال 1404 از سوی ایشان به نام «سال سرمایهگذاری برای تولید» را یادآور شد و ابراز امیدواری کرد خروجی همایش امروز که قطعاً به صورت مدون به مسئولان عالیرتبه اجرایی کشور ارائه خواهد شد، بتواند در حل برخی معضلات کلان در این زمینه اثرگذار باشد.
در ادامه دکتر حسین افشین؛ معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیس جمهوری که مهمان ویژه این همایش بود، در سخنانی بر لزوم ریلگذاری هوشمند در زمینه سرمایهگذاری در حوزه تولید تاکید کرد و با طرح یک تمثیل از موتور یک خودرو، لازمه حرکت پیشران اقتصاد را طراحی هوشمند دانست و گفت: برای به حرکت درآوردن موتور، صرف افزایش سوخت کافی نیست و باید نسبت هوا و سوخت، عملکرد شمعها، صحت سنسورها و منطق تصمیمگیری نیز درست باشد. وضعیت سرمایهگذاری در اقتصاد ایران نیز مشابه همین تصویر است؛ منابع افزایش یافته است اما به دلیل فقدان هوشمندی و طراحی، خروجی متناسب ایجاد نشده است.
وی تأکید کرد: سرمایهگذاری فقط پول نیست بلکه پول بهعلاوه الگوریتم است که سرمایهگذاری را معنا میبخشد؛ یعنی منابعی که بدانند به کجا متصل میشوند، چگونه به محصول، بازار، صادرات و در نهایت قدرت تبدیل خواهند شد. کشور بیش از کمبود منابع، از کمبود الگوی سرمایهگذاری رنج میبرد و مسئله اصلی، طراحی پول برای تبدیل شدن به فناوری است.
معاون علمی رئیسجمهور با بیان اینکه پیشرفت علمی، دیگر امری تزئینی یا صرفاً دانشگاهی نیست، افزود: علم مشخص میکند کشوری در بازار جهانی قیمتگذار است یا قیمتپذیر، در امنیت ملی طراح است یا مصرفکننده و در اقتصاد مالک فناوری است یا مستأجر آن. دیربازده بودن سرمایهگذاری علمی نه ضعف بلکه مزیت آن است، زیرا آنچه سریع نتیجه میدهد سطحی است و تحولات عمیق از بستر علم شکل میگیرد.
دکتر افشین افزود: سرمایهگذاری روی علم، سرمایهگذاری بر ساختن آینده است و اگر کشوری آن را انجام ندهد، به بازار مصرف فناوری دیگران تبدیل میشود. این وابستگی نتیجه بیتوجهی به سرمایهگذاری عمیق و راهبردی است.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیس جمهوری همچنین با اشاره به محدودیتهای نظام بانکی برای تأمین مالی داراییهای نامشهود، حرکت به سمت صندوقهای جسورانه، تأمین مالی پروژهای و مشارکت عمومی - خصوصی را ضروری دانست و افزود: ما باید بیاموزیم علم را با ابزارهای مالی جدید تأمین کنیم. بانک برای علم ساخته نشده است. بانک به وثیقه فکر میکند. علم وثیقه ندارد. علم دارایی نامشهود است و دارایی نامشهود در اقتصاد سنتی دیده نمیشود. پس ما باید از بانک عبور کنیم و به سمت صندوقهای جسورانه، صندوقهای پروژه، تأمین مالی زنجیرهای، و مشارکت عمومی - خصوصی برویم.
وی همچنین در مورد ناترازیها در کشور گفت: ناترازیها با فناوری حل میشوند و فناوری با سرمایهگذاری علمی ساخته میشود. در برق، مسئله فقط تولید نیست. مسئله مدیریت است. مسئله شبکه است. مسئله تلفات است. مسئله پیشبینی بار است. مسئله ذخیرهسازی انرژی است. مسئله بهینهسازی مصرف صنعتی است. اینها با نیروگاهِ بیشتر حل نمیشود. با شبکه هوشمند حل میشود. با داده حل میشود. با الگوریتم، هوش مصنوعی، سنسور و ... حل میشود.
افشین تاکید کرد: اگر میخواهیم ناترازیها را حل کنیم، باید سرمایهگذاری را از «تولیدِ کمیت» به سمت «تولیدِ قابلیت» ببریم. قابلیت یعنی اینکه کشور بتواند مسئله را حل کند، نه اینکه فقط پول خرج کند. اگر امروز سرمایهگذاری در علم جدی گرفته نشود، فردا کشور ناچار خواهد بود چند برابر هزینه برای خرید، اجاره و انطباق با فناوری دیگران بپردازد. علم اگرچه دیربازده است، اما زمانی که نتیجه میدهد، کشور را از نوسان خارج و وارد مسیر پایدار میکند؛ مسیری که در آن شوکها اثر تعیینکننده نخواهند داشت، زیرا ریشه شکل گرفته است.
بر اساس همین گزارش، در ادامه برنامههای سیزدهمین همایش ملی پیشرفت و توسعه علمی کشور، تفاهمنامهای سهجانبه با هدف توسعه زنجیره ارزش صنعت پرورش ماهی در قفس میان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، صندوق نوآوری و شکوفایی و بانک پاسارگاد به امضا رسید.
این تفاهمنامه با اتکا به سیاستهای کلان علم و فناوری و در راستای اجرای اسناد بالادستی از جمله قانون جهش تولید دانشبنیان، برنامه هفتم توسعه و الزامات مرتبط با تقویت امنیت غذایی و افزایش تولید و صید محصولات شیلاتی منعقد شده است. همچنین مصوبه کارگروه دائمی شورای راهبری فناوریها و تولیدات دانشبنیان درباره پیشران زنجیره صنعت پرورش ماهی در قفس، از دیگر مبانی این همکاری اعلام شده است.
ایجاد سازوکار همکاری، مشارکت و همافزایی به منظور توسعه زنجیره ارزش صنعت پرورش ماهی در قفس مبتنی بر فناوری از موضوعات مورد تأکید این تفاهمنامه همکاری است. ارتقای توان ساخت داخل، حمایت از شرکتهای دانشبنیان، رفع گلوگاههای فناورانه، توسعه صادرات و بهرهگیری از ظرفیت مدل مشارکت عمومی - خصوصی و در چارچوب آییننامه پیشران نوآوری زنجیره ارزش و سایر قوانین بالادستی انجام میشود.
بر اساس این تفاهمنامه، بانک پاسارگاد با تکیه بر ظرفیتهای مالی، تخصصی و تجربه خود در تأمین مالی پروژههای کلان، نقش تأمینکننده و تسهیلگر مالی طرحهای اولویتدار در زنجیره ارزش صنعت پرورش ماهی در قفس را بر عهده خواهد داشت. این همکاری در چارچوب آییننامه «پیشران نوآوری زنجیره ارزش» و با بهرهگیری از مدل مشارکت عمومی - خصوصی (PPP) اجرایی میشود.
هدف از این همکاری، ایجاد سازوکار همافزا میان نهادهای مالی و فناوری برای ارتقاء توان ساخت داخل، حمایت از شرکتهای دانشبنیان فعال در این صنعت، رفع گلوگاههای فناورانه، توسعه زیرساختهای تخصصی و تقویت ظرفیتهای صادراتی کشور است.
پس از ارائه گزارشی از سوی دکتر حمید ذوالفقاری؛ مدیرعامل شرکت «وَسترا» (بازوی سرمایهگذاری بانک پاسارگاد) تفاهمنامه یادشده با حضور دکتر حسین افشین؛ معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیس جمهور، دکتر مجید قاسمی؛ مدیرعامل بانک پاسارگاد و دکتر اصغر عینالهزاده؛ رئیس هیئت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی، به امضا رسید.
در این همایش سه نشست تخصصی با محوریت موضوعاتی مرتبط با سرمایهگذاری در تولید و با حضور کارشناسان برگزار شد. نشست اول با عنوان «سیاستهای کلی سرمایهگذاری و الگوهای آن» برگزار شد و ریاست آن را دکتر مجید قاسمی؛ رئیس دانشگاه خاتم و رئیس شورای انجمنهای علمی ایران بر عهده داشت، بود و دکتر محمد شیریجیان؛ معاون سابق سرمایهگذاری پولی بانک مرکزی، امیر بهداد سلامی؛ مدیر پژوهش توسعه و مطالعات اسلامی سازمان بورس و اوراق بهادار و مجید شاکری؛ مشاور اقتصادی بانک مرکزی در آن به ایراد سخن پرداختند.
دکتر شیریجیان در این پنل گفت: واقعیت این است که ما اساساً استراتژی مشخصی در حوزه توسعه اقتصادی نداشتهایم و هیچ وقت اولویتهای اقتصادی در کشورمان مشخص نبوده است؛ کل حجم تسهیلاتی که امسال توسط شبکه بانکی ما داده شده 7600 همت بوده و از آن طرف تامین مالی ارزی صورت گرفته، 68 هزار میلیاد تومان بوده است. اما آیا رشد اقتصادی ما در حد یک سوم این اعداد هم بوده است؟ به هیچ وجه. علتش این است که اولویتهای اقتصادی ما نامشخص است و اگر هم مشخص باشد، متناسب با مزیتهای نسبی ما نیست.
معاون سابق سرمایهگذاری پولی بانک مرکزی افزود: نکته دیگر این است که استراتژی صنعتی و همچنین الگوی توسعه نظام تولید ما هم نامشخص است. همچنین ساختار نظام تامین مالی ما هم دچار اشکالات اساسی است. ضمن اینکه مقوله انتقال فناوری هم بسیار مهم است که آن هم متاسفانه چندان مورد توجه ما نیست.
دکتر سلامی هم در سخنانی در این نشست با اشاره به اینکه اصولاً ما در کشورمان با مباحث اقتصادی و توسعهای به صورتی احساسی برخورد میکنیم، عنوان کرد: واقعیت این است که ما کمتر به مقوله اقتصاد خُرد پرداختهایم و سعیمان همیشه این بوده که بنگاههای زیانده را به هر شکل ممکن حفظ کنیم. اگر هدف ما تامین مالی همه شرکتهای موجود است، فکر نمیکنم با این روندی که در پیش گرفتهایم، بتوانیم در سالهای آتی به این حمایتها ادامه دهیم.
مدیر پژوهش توسعه و مطالعات اسلامی سازمان بورس و اوراق بهادار اضافه کرد: 22 درصد تامین مالی که امسال در بازار صورت گرفته است، تامین مالیِ مربوط به افزایش سرمایه بوده است و نیم درصد از کل تامین مالی صورت گرفته مربوط به تاسیس شرکت جدید بوده است. از این اعداد مشخص میشود که وضعیت بازار تامین مالی سرمایهگذاری، در واقع تبلور رشد اقتصادی کشور است که متاسفانه چندان وضعیت مناسبی ندارد. ما نباید از رقابت بترسیم و باید بتوانیم با اقتصادهای بینالمللی ارتباط برقرار کنیم.
دکتر شاکری هم در این پنل با طرح این سوال که بسیاری میپرسند برای کشوری که رشد نقدینگی آن بیش از 40 درصد است و در خطر محاصره دریایی و حتی حمله نظامی قرار دارد، آیا اصلاً میشود در مورد توسعه آن کشور حرف زد؟ بنده معتقدم: بله و اتفاقاً در همین شرایط است که باید بر مسئله توسعه پافشاری کرد و معتقدم تنها راه حل این شرایط اسفناک، توسعه کشور است.
مشاور اقتصادی بانک مرکزی همچنین با انتقاد از کسانی که معتقدند دولت باید کوچک شود، ادامه داد: راه حل ما برای برونرفت از وضعیت فعلی، اتفاقاً بزرگ کردن دولت است، نه کوچک کردن آن. ما باید چشمانداز داشته باشیم و بدون دولتی که بتواند به خوبی از پسِ حکمرانی برآید، تصور هر گونه چشماندازی ناممکن است. حکمرانی چیزی جز داشتن چشماندازی از آینده و فروختن آن به مردمان امروز نیست. لذا بنده معتقدم معرفی مسئلهای مانند ناترازی به عنوان هدفی که باید آن را برطرف کرد، نوعی دام است و نمیتواند گرهی از مشکلات ما بگشاید.
عنوان دومین نشست تخصصی این همایش «چالشها و راهکارهای سرمایهگذاری» بود که ریاست آن را دکتر محمدرضا فرزین؛ رئیس کل سابق بانک مرکزی بر عهده داشت و دکتر هادی خانی؛ معاون وزیر و رئیس مرکز اطلاعات مالی وزارت امور اقتصادی و دارایی و دکتر مهدی غضنفری؛ رئیس صندوق توسعه ملی در آن به ایراد سخن پرداختند.
دکتر خانی در این پنل تخصصی با بیان اینکه موضوع سرمایهگذاری، هم از بُعد اعتمادسازی داخلی و هم از بُعد اعتمادسازی خارجی حائز اهمیت فراوان است، گفت: شفافیت و سلامت نظام اداری یکی از مهمترین معیارها در این حوزه است و متاسفانه واقعیت این است که در این زمینه خیلی وضعیت خوبی نداریم.
معاون وزیر و رئیس مرکز اطلاعات مالی وزارت امور اقتصادی و دارایی همچنین با اشاره به ویژگیهای برجسته قانون مبارزه با پولشویی، آن را یکی از مترقیترین قوانین موجود در کشور خواند و در عین حال اجرای دقیق آن را لازمه فراهم شدن بستری برای شفافیت مالی در کشور ارزیابی کرد و بزرگترین چالش سرمایهگذاری در کشور را هم نبود اعتماد در قبال سرمایهگذاری دانست.
دکتر غضنفری هم در سخنانی در این پنل تخصصی به بررسی تغییرات مفاهیم تولید، سرمایهگذاری و مدیریت در دوره کنونی پرداخت و هر سه آنها را نیازمند بازتعریف دانست و گفت: تولید دیگر تنها به ساخت کالاهای فیزیکی محدود نمیشود بلکه شامل ایجاد خدمات، ایدهها و ارزش افزوده از طریق فرآیندهای پیچیده و نوآورانه است. این تحول با پیشرفتهای چشمگیر فناوری و اتوماسیون همراه بوده است.
رئیس صندوق توسعه ملی افزود: سرمایهگذاری هم امروز فراتر از تخصیص منابع مالی است و شامل سرمایهگذاری در زمان، دانش و منابع انسانی برای تولید ارزش و توسعه بلندمدت میشود. همچنین مدیریت، امروز فراتر از کنترل منابع مادی است و به برنامهریزی و بهینهسازی «زمان سرمایه» در سازمانها تمرکز دارد و نقشی حیاتی در محیطهای جهانی شده، ایفا میکند.
دکتر فرزین هم در این نشست تخصصی با اشاره به اهمیت مقوله سرمایهگذاری و نقش آن در رشد اقتصادی کشور، گفت: مهمترین متغیر کلان اقتصادی یک کشور، رشد اقتصادی است که تحقق آن نیازمند سرمایهگذاری و تداوم آن است. به علاوه، فاصله بین کشورها ناشی از فاصله رشد اقتصادی آنهاست و لذا ما باید تمام تلاشمان این باشد که نرخ رشد اقتصادی مان را در سطح بالایی نگه داریم چرا که میتواند تبدیل به مولفه قدرت سیاسی ما بشود.
وی در عین حال با اشاره به عوامل بنیادی لازم برای تحقق رشد اقتصادی، افزود: این عوامل، عمدتاً تحت تاثیر نهادها هستند و واقعیت این است که قابلیتهای نهادی و اجتماعی در زمینه فراهم شدن یک اکوسیستم اقتصادی درست، خیلی مهم هستند. در موضوع سرمایهگذاری، واقعیت این است که بر اساس آمارهای 6 ماهه اول امسال و در مقایسه با مدت مشابه در سال گذشته، ما وضعیت خوبی نداریم.
رئیس کل سابق بانک مرکزی با اشاره به اینکه 90 درصد تامین مالی در کشور توسط نظام بانکی انجام میشود، به کاهش درآمدهای نفتی پرداخت و بر لزوم رفتن به سمت منابع جایگزین تاکید کرد و گفت: اگر میخواهیم رونقی در سرمایهگذاری ایجاد شود، باید بتوانیم روشهای جدید تامین مالی را جایگزین روشهای سنتی بکنیم.
عنوان سومین نشست تخصصی این همایش «سرمایهگذاری برای رفع ناترازیها» بود که ریاست آن را دکتر محمد مروتی؛ مدیرعامل موسسه علمی تیاس بر عهده داشت و دکتر حمید طرزطلب؛ معاون وزیر نیرو و رئیس سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق، حمید ذوالفقاری؛ مدیرعامل شرکت وَسترا و دکتر مهدی حیدری؛ معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی و رئیس سازمان سرمایهگذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران در آن به ایراد سخن پرداختند.
دکتر طرزطلب در این پنل تخصصی به ارائه گزارشی از آخرین وضعیت توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر پرداخت و گفت: ما از اوایل سال 1397 با یک ناترازی جدی در حوزه برق مواجه بودیم و این وضعیت تا به امروز ادامه پیدا کرده است و به عنوان مثال در تابستان سال جاری با یک ناترازی حدوداً 16 هزار مگاواتی مواجه بودیم.
وی چشمانداز تامین سوخت برای نیروگاههای حرارتی را مطابق با برنامه تدوین شده در سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق، 20 میلیارد مترمکعب عنوان کرد و افزود: در دولت چهاردهم توجه زیادی به حوزه نیروگاههای تجدیدپذیر صورت گرفته است، کما اینکه تا الان ظرفیت تولید این نیروگاهها به بیش از 4200 مگاوات رسیده است و در مجموع بر اساس برنامهای که در حال اجرای آن هستیم، تلاش خواهد شد که تا پایان سال 1405 بخش قابل توجهی از ناترازیهای حوزه برق برطرف شود.
همچنین دکتر ذوالفقاری با اشاره به اینکه وَسترا شرکتی است دانشبنیان و به عنوان بازوی سرمایهگذاری بانک پاسارگاد در حوزه توسعه زنجیره ارزش صنعت پرورش ماهی در قفس فعالیت میکند، این طرح را پیشران ملی اقتصاد دریامحور عنوان کرد و گفت: وَسترا با سرمایهگذاری در نقاط گلوگاهی این قبیل زنجیرههای ارزش در بخش کشاورزی، توسعه فناوری هدفمند و نیز جمعآوری و تحلیل دادههای زنجیره در تعامل سازنده با سایر بازیگران این حوزه، به دنبال خلق ارزش برای تامین امنیت غذایی در کشور است.
در این نشست دکتر حیدری؛ معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی و رئیس سازمان سرمایهگذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران نیز با بیان اینکه منشا ناترازیها، کمبود سرمایهگذاری است، به ارائه آماری مقایسهای از وضعیت رشد اقتصادی در ایران، ترکیه و عربستان طی دو دهه اخیر پرداخت و گفت: تا سال 1390 رشد اقتصادی ما همپای عربستان و ترکیه تقریباً به طور یکسان پیش میرفت اما به مرور ما از این قافله جا ماندیم و ترکیه و بیشتر از آن، عربستان به رشد اقتصادی خود ادامه دادند.
رئیس سازمان سرمایهگذاری ایران با بیان اینکه شرایط موجود و ریسکهای بالا، باعث شده که پساندازها تبدیل به سرمایهگذاری نشوند، افزود: رشد اقتصادی نیازمند اقدامات جدی و بزرگ و در عین حال جدید است و در همین راستا ما در سازمان سرمایهگذاری ایران 20 پروژه نیمه تمام بزرگ را که در اولویت قرار دادن آنها برای تکمیل، اتفاقاً میتواند در ارزآوری برای کشور و در واقع فراهم کردن امکان سرمایهگذاری موثر باشد، انتخاب کردهایم و قصد داریم با مشوقهایی برای بخش خصوصی، آنها را تکمیل کنیم.
وی همچنین با اشاره به اینکه در بورس کالای کشور بیش از 4 میلیارد دلار طلا وجود دارد که متعلق به مردم است، فراهم کردن راهی برای تزریق این منابع به پروژههای مورد اشاره را جهت تکمیل، ضروری عنوان کرد و از تلاش سازمان متبوعش برای اقدام در این حوزه خبر داد.
در این نشست محمد مروتی؛ مدیرعامل موسسه علمی تیاس نیز با ارائه گزارشی از وضعیت تولید انرژی و تغییر سمت و سو به سمت انرژیهای تجدیدپذیر، بر لزوم حرکت از سوختهای فسیلی به سمت این قبیل انرژیها تاکید کرد و گفت: در آیندهای نه چندان دور، قدرت مانوور سوختهای فسیلی در بازارهای جهانی از بین خواهد رفت و انرژیهای تجدیدپذیر وضعیت جدیدی را در دنیا پدید خواهند آورد.
دکتر مجید قاسمی؛ رئیس شورای انجمنهای علمی ایران و رئیس دانشگاه خاتم نیز در سخنانی در جمعبندی مباحث مطرح شده در سیزدهمین همایش ملی پیشرفت و توسعه علمی کشور، با اشاره به رهنمودهای مقام معظم رهبری در زمینه سرمایهگذاری در تولید، گفت: بزرگترین مانع در خصوص سرمایهگذاری در تولید، این است که فهم درستی از توسعه در کشور ایجاد نشده است؛ حال آنکه توسعه، گنجی است که جز با درد و رنج حاصل نمیشود.