کشمکش‌های روان‌شناختی و تکوین هویت: پژوهشی در باب سلامت روان دانشجویان در روایت‌های ادبی معاصر

دکتر شیبا پروین و دکتر انصار احمد

چکیده

ادبیات همواره بستری برای کاوش و بیان مسائل اجتماعی بوده و از طریق روایت‌های ادبی، تجربه‌ها و موضوعات مرتبط با روان‌شناسی و سلامت روان مورد بررسی و بازنمایی قرار گرفته‌اند. در جامعه معاصر، دانشجویان با چالش‌های متعددی از جمله رقابت‌های تحصیلی، انتظارات اجتماعی، فشار برای تضمین آینده‌ای موفق، مقایسه اجتماعی، تعارض‌های هویتی و مسائل مرتبط با اضطراب مواجه هستند. ازاین‌رو، سلامت روان دانشجویان به یکی از دغدغه‌های مهم و اساسی دوران معاصر تبدیل شده است.

این مقاله آسیب‌پذیری‌های روانی و عاطفی، اختلالات اضطرابی و تعارض‌های هویتی دانشجویان را در برخی از آثار ادبی منتخب بررسی می‌کند و در عین حال به بازتاب فرهنگ جوانان در عصر حاضر می‌پردازد. پژوهش حاضر استدلال می‌کند که هنگامی که دانشجویان تحت فشار انتظارات اجتماعی قرار می‌گیرند؛ انتظاراتی که موفقیت و همنوایی با هنجارهای اجتماعی را طلب می‌کنند، آنان با اضطراب، بحران هویت و آشفتگی‌های روان‌شناختی مواجه می‌شوند. برای این منظور، رمان حباب شیشه‌ای اثر Sylvia Plath (1963) و لاک‌پشت‌ها تا بی‌نهایت اثر John Green (2017) انتخاب شده‌اند؛ آثاری که هر دو به کشمکش‌های روانی و اختلالات اضطرابی شخصیت‌های جوان خود می‌پردازند.

چارچوب نظری این پژوهش بر نظریه‌های فرهنگی و هویتی، به‌ویژه نظریه هویتِ Erik Erikson و مفهوم گفتمانِ Michel Foucault استوار است. این دو رمان از طریق شخصیت‌های اصلی خود، چگونگی مواجهه و مذاکره میان انتظارات اجتماعی و شکل‌گیری خویشتن و هویت فردی را به تصویر می‌کشند. همچنین، آثار مذکور به بازنمایی انگ اجتماعی پیرامون سلامت روان و تأثیر آن بر جوانان می‌پردازند.

این مقاله نشان می‌دهد که ادبیات چگونه می‌تواند در افزایش همدلی و آگاهی نسبت به مشکلات روان‌شناختی دانشجویان نقش مؤثری ایفا کند و در عین حال امکان بهبود، تاب‌آوری و بازیابی سلامت روان را برجسته سازد. افزون بر این، پژوهش حاضر به بررسی بازنمایی نمادین انزوا و افسردگی پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه فشار ناشی از انتظارات بیش از حد و امکانات و انتخاب‌های فراوان زندگی دانشجویی می‌تواند به اضطراب و تعارض‌های هویتی منجر شود.

واژگان کلیدی: سلامت روان، تعارض هویت، ادبیات معاصر، انتظارات اجتماعی و فرهنگی، اختلالات اضطرابی، فرهنگ جوانان معاصر.

 اصل این مقاله را از اینجا بارگیری کنید.