رهیافت در دانشگاه خاتم برگزار می کند:سخنرانی دکتر متقی زاده با عنوان ليزر‌ها و آشکار ساز‌هاي آبشاري کوانتومي

ليزر‌ها و آشکار ساز‌هاي آبشاري کوانتومي

 اساس کار، کاربردها و چشم انداز آينده در صنايع ملي

Alireza Mottaghizadeh

Research Fellow, Laboratoire Matériaux et Phénomènes Quantiques Université Paris Diderot

ادوات (ليزر‌ها و آشکار سازها) آبشاري کوانتمي قطعات اپتو‌الکترونيکي‌اند که بر اساس گذار بين زير نواري در نيمه رساناها کار مي کنند. بر خلاف قرن پيش که شيمي‌ دانها تغيير خواص مواد را تنها و تنها در تغيير ترکيبات شيميايي مي‌پنداشتند، امروزه، دانشمندان در جست وجوي تغيير و کنترل خواص مواد  با استفاده از فناوري‌هاي نوين همچون نانوتکنولوژي و بر اساس قوانين کوانتومي حاکم بر ساختار موادند. در اين راستا، کنترل سايز لايه‌هاي نانومتري در هنگام رشد به منظور تعيين انرژي گذار‌هاي مورد اشاره در مواد نيمه رسانا، براي ساخت ليزر‌ها و دتکتور‌ها بسيار اهميت دارد. انرژي بسيار پايين مورد نياز براي توليد نور و همچنين آشکار سازي در اين گونه ساختارها، در مقايسه با ليزر‌ها و آشکار ساز‌هاي هم تراز، طول عمر بالا و بی نيازی به دما‌هاي پايين براي کار کردن، اين مواد را به يکي‌ از ساختار‌هاي مورد اعتماد در بخش‌هاي گوناگون مبدل کرده است.

اين ادوات و ابزارها، کاربردهاي بسياري در حوزه‌هاي مختلف دارند: از جمله، در زمينه ی پزشکي‌ براي تشخيص زودهنگام برخي‌ بيماريها، در زمينه ی محيط زيست براي رصد ميزان ذرات آلاينده در هوا با دقت بسيار بالا، در حوزه‌هاي امنيتي براي تشخيص مواد منفجره، در بخش کنترل کيفيت محصولات در جريان توليد، در زمينه ی مخابرات براي انتقال اطلاعات، در مترولوژي براي اندازه گيري‌‌هاي با دقت بسيار بالا و بسياري از حوزه‌هاي ديگر. اگر بخواهيم با جزئيات بيشتر به يکي‌ از ده‌ها کاربرد اين محصولات دانش بنيان بپردازيم، بايد به اهميت اين ادوات در صنعت مخابرات اشاره کنيم، ساختار منحصر به فرد اين ادوات، ما را قادر به انتقال اطلاعات با سرعت صدها برابر سريعتر از فناوري‌هاي امروزي مي‌سازد.

از زمان کشف اين يافته ی بزرگ علمي‌ در سال ۱۹۹۴ در آزمايشگاه‌هاي بل، چندين گروه پژوهشي به تحقيق و توسعه در پيشبرد علمي‌ و صنعتي اين ادوات اقدام کرده اند. به علاوه، در سال‌هاي اخير چندين شرکت بين المللي اقدام به تجاري سازي اين محصول و همچنين ابزارهاي دقيق مختلف بر پايه ی اين قطعات نموده اند. از معروفترين و مهمترين گروه‌هاي پژوهشي منشعب از تيم‌ اصلي‌ کشف کننده ی اين دانش نوين، مي‌توان از گروه پروفسور کارلو سيرتوري در آزمايشگاه‌هاي مواد و پديده‌هاي کوانتومي دانشگاه پاريس ۷ نام برد. يکي‌ از محققان ايراني‌ اين گروه آقاي دکتر عليرضا متقي زاده است که چند سال در طراحي‌، ساخت، توسعه و آزمايش اين قطعات نقش مهمي‌ ايفا کرده است و در آينده‌ي‌ نزديک با مؤسسه ی رهيافت و دانشگاه خاتم برای بومي سازي اين دانش و توسعه ی صنعتي‌ و تجاري آن همکاری خود را آغاز خواهد کرد. دکتر متقی زاده از معدود پژوهشگرانی است که دانشي گسترده در زمينه‌هاي طراحي و ساخت ادوات اپتو الکترو‌نيکي‌ بر پايه ی مواد نيمه رسانا دارد.

با توجه به الزام سياستهاي کلي‌ اقتصاد مقاومتي براي پيشرفت و توسعه ی علمي‌ هر چه بيشتر کشور و همچنين سند چشم انداز ۲۰ ساله، پيشتازی علمي کشور در زمينه ی‌ اين دانش نوين در وهله ی نخست و صنعتي و تجاري سازي محصولات دانش بنيان متکی به اين فناوری در مراحل بعدي، بسيار اهميت دارد. تحقيق و توسعه ی اين دانش لبه ی مرز علم ايران را در زمره ی‌ کشورهاي داراي اين فناوري بسيار پيشرفته قرار خواهد داد.

با عنايت به چشم انداز جايگاه اين فناوری، از پژوهشگران علاقه مند، مديران، صنعتگران، دست اندرکاران و فعالان بخش خصوصي‌ و دولتي در زمينه‌هاي مرتبط دعوت به عمل مي آيد که با حضور خود بر غنای اين سمينار بيافزايند.

زمان: چهارشنبه 27 اردیبهشت ساعت 16.

مکان : سالن امام رضا (ع)، دانشگاه خاتم.